ELECTRONICA
Begin vangst van een insect |
Vervolg vangst van een insect|
Einde vangst van een insect|
Binnenzijde detail trigger insect |
Basisschakeling detail met luidspreker|
Overzicht|
Schema|
Aktiviteiten detector |
Stand 8|
Stand 128|
Schema|
Diverse onderwerpen
Begin vangst van een insect
Dit is een simulator om op eenvoudige wijze bij excursies en voordrachten een indruk te geven hoe een vleermuis een insect benadert en uiteindelijk vangt (of niet!).
Naast de aan/uit knop zit een instelling om de snelheid van de lampjes te kunnen regelen; het is eigenlijk een lichtkrant waarbij je op de foto maar een paar lampjes ziet.
Vanaf links nadert de vleermuis een insect terwijl het regelmatig ultrsoon geluiden uitzendt wat zichtbaar is in de onderste enkelvoudige golfpatronen, richting insect.
Het insect is de afbeelding op de draaibare schijf (met pijl) aan de rechterzijde.
De twee lampjes die branden geven aan dat het geluid bijna bij het insect is gekomen.
Als er niet aan de schijf wordt gedraaid om het "insect" in de baan van het geluid te brengen vindt er geen weerkaatsing plaats.
Het insect wordt dus niet herkend en ontspringt de dans.
Vervolg vangst van een insect
Deze situatie laat zien dat het insect wel in de geluidsbaan van de vleermuis is terecht gekomen: de schijf is verdraaid.
Het eerste geluid is op weg naar de vleermuis terwijl deze door gaat met het uitzenden.
Door aan de instelling te draaien kan het tempo van de lichtkrant worden opgevoerd; daarnaast is er nu ook het geluid van de reflectie hoorbaar mbv de luidspreker onder de vleermuis.
In werkelijkheid is het een razendsnel en ingewikkeld patroon wat gesymboliseerd wordt door een beperkt aantal lampjes.
Einde vangst van een insect
De vleermuis zal de frequentie van het geluid en de herhaling sterk opvoeren om zo nauwkeurig mogelijk de prooi te kunnen bepalen.
Er gaat dus meer ultrsoon geluid op weg en het aantal reflecties neemt daardoor ook toe.
De instelknop staat nu maximaal waardoor er uit de luidspreker het karakteristieke vangmoment hoorbaar wordt om het effect te vergroten.
Binnenzijde detail trigger insect
Het geheel is opgebouwd in hout, met wat restjes board en latjes kom je een eind.
Het draaibare wiel is excentrisch aan deze zijde en bedient hiermee een dubbelpolige schakelaar.
De ledjes zijn vastgelijmd in het hout.
Het geheel ziet er primitief uit maar functioneert al zeker 10 jaar zonder problemen.
Nog steeds van plan om er een printje van te maken maar is er nog niet (nooit dus!) van gekomen.
Basisschakeling detail met luidspreker
Het is een warboel maar functioneert goed.
De batterij houdt het heel lang uit, 9V alkaline van de Aldi is goed genoeg en lekt ook niet.
Elke led uitgang is apart met een transistor gebufferd.
Overzicht
Het geheel op 1 foto. Een eenvoudig en goedkoop experimenteerbordje zit vastgeklemd (zie piepschuim) en gelijmd in de behuizing.
Het schema
De timer 555 is instelbaar door de 10kLin potentiometer.
Het uitgangssignaal gaat dient als clock voor de deler 4017.
Op de uitgangen vlgs de tabel in de tekening zijn in totaal 9 transistoren aangesloten die elk 1 (of 2 leds tegelijkertijd) aansturen; afhankelijk van de stand van de draaischijf.
In de beginsituatie branden led 1 t/m 9 achtereenvolgens zoals de draaischijf is getekend.
Dat zijn in de simulator de onderste leds (HEEN).
Indien de nok van deze schijf de dubbelpolige schakelaar indrukt gaan de leds, getekend naast de schijf ook branden.
Deze zijn echter kruislings verbonden met de bovenste rij waardoor het effect ontstaat dat het looplicht de andere kant op gaat.
Dat zijn in de simulator de bovenste leds (TERUG).
Ook wordt nu de luidspreker ingeschakeld (refl).
Het geheel wordt met een 9 volt batterij gevoed.
De transistoren zijn hier de BC550C maar is niet kritisch.
Bij het gebruik van de leds: gebruik wel hetzelfde type indien ze parallel worden gezet anders branden ze niet even fel, dit is dus wel kritisch!
Aktiviteiten detector
Het apparaat is gebaseerd op de deler detector.
Het printje ervan is links bovenin zichtbaar, wel is eea verwijderd omdat het in deze situatie overbodig is.
Op experimenteerboard zijn aan de zichtbaar zijde de componenten zichtbaar, met uitzondering van de leds.
Die zijn aan de onderzijde aangebracht en steken door de behuizing.
De schakelaar met rode knop is de testen/tellen en resetten, de andere om de leds in/uit te schakelen.
In totaal zijn eer 5 stuks gebouwd.
Stand 8
In deze situatie heeft de teller 8 aktiviteiten gemeten: de leds 1, 2, 4 (wat samen 7 maakt) zijn daarvoor reeds geaktiveerd.
Alle combinaties van het getal 1 t/m 128 is dus te maken en na enige oefening gemakkelijk af te lezen.
Stand 128
In deze situatie heeft de teller 128 aktiviteiten gemeten: alle leds zijn van respectievelijk aan nu allen uit wat 128 aktiviteiten oplevert.
Indien er nu nog maar aktiviteit gemeten zou worden begint de teller weer van voren af aan: alle leds gaan dus weer aan en herhaalt het proces zicht.
Schema
Het apparaat is gebaseerd op de deler detector: het van de transducer komende signaal wordt door 4 identieke versterkertrappen op het gewenste niveau gebracht.
De one shot 221 maakt er een fatsoenlijk te tellen signaal van en de combinatie 10k/10mF bepaalt de tijdconstante.
Na afloop daarvan wordt het signaal gebruikt als trigger voor de teller/deler 4024.
Ook gaat de led gedurende de tijdconstante verloopt aan en klinkt er een zoemer.
Met de schakelaar in de stand R wordt er gereset en genuld: alle leds aan. Op stand T wordt er geteld.
Op de uitgangen zijn volgens de tabel de leds aangesloten.
Met de aan/uit schakelaar kan er om energie te sparen gedurende de meting de leds uitgeschakeld worden.
Na afloop van de meting worden de leds aangezet en kan het getal worden alsnog uitgelezen.