Herkenning van soorten vleermuizen, www.vleermuisdetector.nl/

HERKENNING VAN SOORTEN

Frequentie en tijd| Vliegpatroon 1| Vliegpatroon 2| Aanvliegen| Vliegpatroon 3| Hulpmiddel| Overzicht|

Het herkennen van vleermuissoorten is heel moeilijk en vereist veel oefening. Omdat vleermuizen nogal weersgevoelig zijn, kan alleen 's zomers goed worden geinventariseerd in droge nachten bij temperaturen boven de 10 graden C. Beneden die temperatuur zijn sommige soorten niet, of slechts gedurende een klein deel van de nacht aktief. Bij lichte regenval vliegen vleermuizen wel, maar is de batdetector slecht te gebruiken. Bij harde wind jagen vleermuizen in een beschutte omgeving. Daarnaast ben je afhankelijk van de omgeving waar de vleermuis vliegt: het geluid wordt mede bepaald door de biotoop. Ook kunnen meerdere vleermuizen van hetzelfde soort elkaar "storen" waardoor ze overgaan op een andere frequentie. De detector is ook een belangrijke factor: heb je er een, gebaseerd op het deler-principe dan klinkt het geluid heel anders dan met een heterodyne. Last but not least: hoe goed zijn je eigen oren eigenlijk, dit alles speelt een rol.

Frequentie en tijd

Deze afbeelding geeft een indruk van het frequentie gebied en tijdsduur van het geluid wat ze maken. Het begint met een (lage) frequentie, vanaf ongeveer 20kHz wat vaak door kinderen nog net hoorbaar is. Het loopt door tot bijna 100kHz wat uiteraard alleen met de detector hoorbaar gemaakt kan worden. De tijdsduur van het geluid loopt van minder dan 5msec tot meer dan 10msec. Dit zijn de geluiden die vleermuizen maken als ze op een prooi jagen, daarnaast maken ze ook nog sociale geluiden die hier niet zijn weergegeven en totaal anders klinken!

Vliegpatroon 1

Een vliegpatroon boven land, aan de rand van het bos. Het is een schematische afbeelding, uiteraard zal dit er in de praktijk steeds anders uit zien. Het is daarnaast sterk afhankelijk van wat er aan insecten vliegt, hoe hard het waait, enz.

Vliegpatroon 2

Een typisch vliegpatroon boven het water. Hierbij is het gedrag ook onvoorspelbaar, afhankelijk van de soort is er toch nog wel eea te herkennen. Een water en franjestaart zullen vlak boven het water vliegen terwijl een (ruige)dwerg veel hoger zal blijven. Het zijn maar globale gegevens die je hier krijgt, veel is afhankelijk van de omstandigheden op dat moment in die omgeving!

Aanvliegen

Een prachtige opname van het typisch vliegpatroon boven het water om een prooi te gaan vangen.

Vliegpatroon 3

Dit lijkt meer op een patroon van een laatvlieger die een prooi ontdekt, er op af gaat en de vlucht weer vervolgt. Het kan echter ook om een heel ander soort gaan, gezien de hoogte zal het geen grootoor zijn. Je kunt er echter volledig naast zitten, trek hieruit geen conclusies! Een ervaren "vogelaar" die regelmatig mee gaat luisteren vindt het vele malen moeilijker dan het herkennen van vogels.

Hulpmiddel

Deze tabel is bedoeld als hulpmiddel: het is onmogelijk om alleen op deze manier de soorten te herkennen maar wel een poging om je te ondersteunen. Horizontaal zijn voorbeelden van vleermuissoorten, verticaal de eigenschappen. Start is het moment dat de vleermuis actief wordt, stop het moment dat de vleermuis weer terugkeert naar de schuilplaats. Met biotoop wordt leefomgeving bedoeld.

Soort:	Grootoor	Meer	Laatvlieger	Ruige dwerg	Gewone dwerg	Water	Rosse
start:	40 min. na zonsondergang	half uur na zonsondergang	kwartier voor zonsondergang	tijdens zonsondergang	half uur voor zonsondergang	30 minuten na zonsondergang	30 minuten voor zonsondergang
stopt:	40 minuten voor zonsopgang	een uur voor zonsopgang	kwartier na zonsopgang	tijdens zonsopgang	half uur voor zonsopgang	30 minuten voor zonsopgang	30 minuten voor zonsopgang
gedrag:	dwarrelend als een vlinder	banen in cirkels, verschillende hoogtes boven het water	lange banen, wijde bochten, langzame vlieger	snel, grillig, veel bochten en lussen,	snel, grillig, veel bochten en lussen	vlakke cirkels, achtjes, langgerekte lussen, parallel oever	ruime rondjes om bomen, beetje zwermend
biotoop:	bossen, parken, waterrijke gebieden	open waterrijk landschap, kanalen, vaarten, meren	(half) open landschap, randen vegetatie, tuinen, parken, huizen	langs bosranden, in lanen, boven open plekken, straatlantaarns	huizen, tuinen, parken, in buurt van water	vlak boven kleine, middelgrote waterpartijen, vijvers, kanalen	in hoge luchtlagen vliegend of jagend, bij straatlantaarns
prooi(en):	nachtvlinders, kevers, motten, vliegen, rupsen, spinnen, pissebedden	muggen, vliegen, motjes, prooi van wateroppervlakte	muggen, nachtvlinders, kevers, kokerjuffers, wantsen	(dans)muggen, andere grotere insecten	(dans)muggen, schietmotten, haften, gaasvliegen, nachtvlinders, kevers	(dans)muggen, haften kleine vlinders, kevers	alles, ook grote prooien
hoorbaar:	enkele meters	25-50 meter	25-35 meter	30 meter	20-25 meter	25-50 meter	20-25 meter
frequentie:	35-50kHz	20-60kHz	20-50kHz	30-40kHz	35-50kHz	20-70kHz	15-45kHz
geluids- patroon:	soms regelmatig, ook wel variabel in ritme en volume	scherpe, droge, regelmatige tikken, af en toe natte spetter, variabel in roep, afwisselend tempo	onregelmatig, traag,	onregelm., langzamer dan gew. dwerg, roeplengte als laatvl. of: regelm. ritme met verschill. roepafst.	regelmatig, vrij snel, langzamere klappen als laatvlieger	korte, snelle tikken kort na elkaar	tweetakt met veel toonkwaliteit en veel verschil in frequentie
klinkt als:	heel zacht:vrrrrrt, ook wel tikkend als horloge, ook wel scherpe tikken	snelle, toonloze droge ratel, enkele luide puls met veel toonkwaliteit	pof. pof, pof, tapdansritme, niet-smakkend, ook wel toonloze droge tikken	natte tonen, veel meer toon dan gewone dwerg	natte knikker, beetje toon	droge, scherpe tikjes	tjik-tjok

Overzicht

Deze afbeelding geeft nog eens een globaal totaal overzicht welke vleermuis zich waar kan bevinden. Het is natuurlijk een ideaal beeld maar kan ook weer helpen om de soorten gemakkelijker te herkennen.