MISLEIDING
Overzicht|
Vlinder|
Oor vlinder |
Haarcel |
Sprinkhaan|
Harige mot |
Lichaams-oor |
Mot wint|
Vleermuis wint |
Overzicht
Hieronder een afbeelding van een "algemeen insect" waarbij is aangegeven waar er zich functionele oren kunnen bevinden.
Elk nummer geeft een specifieke groep van insecten aan met de plaats waar het oor zich bij die groep bevindt.
Vlinder
Vlinders zijn net als hun neven de mot, wezens van de dag: door hun vleugel bewegingen zijn ze heel goed zichtbaar.
Het zijn eigenlijk motten die overdag leven en door hun fraaie camouflage moeilijk zichtbaar zijn als ze bijvoorbeeld rusten op een bloem.
Vliegen ze, dan zijn heel kwetsbaar voor hun vijanden.
Ze kunnen zich snel opwarmen in direct zonlicht omdat hun vleugels fungeren als zonnepanelen en daardoor minder energie nodig hebben om hun metabolisme op gang te houden.
Daarnaast heeft men sinds kort ontdekt dat sommige soorten een gehooroorgaan bezitten, de berichten waren tegenstrijdig maar proeven hebben uiitgewezen dat ze wel degelijk bepaalde geluiden kunnen onderscheiden.
Het leek ook wat onwaarschijnlijk omdat de meeste vlinders overdag vliegen en dus geen last van vleermuizen hebben.
Hieronder een afbeelding van een vlinder, uitgerust met een gehoororgaan, eigenlijk twee: op elke vleugel bevindt zich er een.
Men heeft aan kunnen tonen dat het gehoor in staat is om geluiden, die vleermuizen maken, te horen en te herkennen.
Zodra dit geluid wordt herkend begint de vlinder (en ook wel motten) wilde bewegingen te maken om te voorkomen dat hij als voedsel dient.
Oor
Hiernaast een opname, gemaakt met een electronen microscoop, van de hierboven afgebeelde vlinder. Het geluid van een vleermuis laat de "eardrum" resoneren.
Het membraan is uiterst dun en zeer kwetsbaar.
Bij een vleermuis is de membraandikte specifiek voor het soort "afgestemd" waardoor het voor die frequentie een zeer gevoelig instrument is.
Alleen de eigen uitgezonden frequentie wordt maar gehoord, geen last van storende bijgeluiden vermoedt men.
Haarcel
Bij deze afbeelding krijg je een idee van hoe complex eigenlijk de natuur in elkaar zit, een prachtige opname van een deel van het gehoor.
Je ziet een aantal haartjes (50-60 stuks) die bovenop een haarcel staan en zullen vibreren afhankelijk van het geluid wat binnenkomt.
Dit voorbeeld is echter van een kikker maar laat net zo goed zien hoe fraai dit is!
Sprinkhaan
Een schets van het deel van een sprinkhaan, specifiek het gehoororgaan.
Bij dit insect bestaat het gehoororgaan uit een paar met lucht gevulde kamers die gemaakt zijn van gemodificeerde monddelen.
De lippen van de mond zijn stevige, dunwandige met lucht gevulde resonantie kamers.
Deze kunnen gaan resoneren en drukken op onderliggende zenuwstructuren met trilharen en brengen zo het geluid over.
Er zijn soorten vlinders en motten die over gehoororganen beschikken waarmee ze een vleermuis kunnen detecteren.
Ze kunnen dan proberen de vleermuis te ontlopen door te gaan stuntvliegen.
Ook maken ze wel zelf geluiden na waardoor de vleermuis denkt dat het van een soortgenoot komt en verder op zoek gaat naar een andere prooi.
Daaronder liggen zenuwen die gevoelig zijn voor geluid zodat ze kunnen horen.
Juist het geluid rond de 40kHz wordt heel goed ontvangen waardoor ze soms wel op 30 meter afstand de vleermuis al horen.
Sommige insecten vliegen dan direct een andere richting op terwijl er ook soorten zijn die hun vleugels opvouwen en zich op de grond laten vallen.
De kans dat ze ontsnappen is twee keer zo groot als bij insecten die niet kunnen horen.
Harige mot
Een andere beveiliging zijn de vele kleine haartjes op deze mot.
Dit absorbeert het geluid voor een groot deel van wat de vleermuis uitzendt waardoor er geen reflecties optreden: de vleermuis krijgt geen geluid terug.
Het lijkt wel op moderne militaire vliegtuigen die tegenwoordig ook voorzien zijn van een dergelijk geluidsabsorberend systeem.
Er is dus niets nieuws onder de zon!
Lichaams-oor
Een oor op een mot maar nu aan de zijkant van het lichaam: zichtbaar als de donkere vlek, direct achter de vleugels.
Mot wint
Prachtige opnames, gemaakt mbv een stroboscopische flitser.
In het midden de contouren van een boom, de vleermuis komt van links: het vage spoor wat naar rechts verdwijnt.
De mot hoort de vleermuis aankomen (vliegt van beneden naar boven), vlucht terwijl hij zich ook nog eens in de lucht omkeert.
De vleermuis is niet in staat om dit zo snel te volgen, de mot ontsnapt.
Vleermuis wint
Hier komt de vleermuis weer van links, de mot hoort weer de vleermuis aankomen en laat zich vallen en begint loopings te maken.
Helaas vliegt de mot hierdoor juist door het pad van de vleermuis en wordt opgegeten terwijl de vleermuis naar rechts het beeld uitvliegt.